Οι κατευθυντήριες οδηγίες  αναπτύχθηκαν από ομάδες εργασίας ειδικών υπό την αιγίδα της Ευρωπαϊκής Καρδιολογικής Εταιρείας.
Τα σημαντικότερα σημεία των αλλαγών στις κατευθυντήριες οδηγίες συνοψίζονται στο παρακάτω κείμενο  ξεχωριστά για το κάθε αντικείμενο που αυτές διαπραγματεύονται:

1) Νεότερες κατευθυντήριες οδηγίες (guidelines) σχετικά με τα οξέα στεφανιαία σύνδρομα χωρίς εμμένουσα ανάσπαση του ST διαστήματος

Τα οξέα στεφανιαία σύνδρομα εξακολουθούν να προκαλούν την παγκόσμια ανησυχία με ετήσια επίπτωση περίπου 3/1000 κατοίκους. Αν και τα εμφράγματα του μυοκαρδίου με ανάσπαση του ST διαστήματος έχουν μειωθεί σημαντικά την τελευταία δεκαετία, η συχνότητα των εμφραγμάτων χωρίς ανάσπαση του ST καθώς και η ασταθής στηθάγχη έχουν ελαφρώς αυξηθεί.

Tα οξέα στεφανιαία σύνδρομα χωρίς εμμένουσα ανάσπαση του ST διαστήματος αποτελούν μια ετερογενή νόσο με ευρύ φάσμα συμπτωμάτων, πορείας, σοβαρότητας νόσου αλλά και χαρακτηριστικών των ασθενών. Η έγκαιρη διάγνωση και ο καθορισμός του κινδύνου είναι υψίστης σημασίας για μια σωτήρια παρέμβαση.
Η υψηλής ευαισθησίας τροπονίνη (hsTrop) έχει λάβει ιδιαίτερης προσοχής στις τελευταίες κατευθυντήριες οδηγίες. Συγκριτικά με τα συμβατικά test τροπονίνης, τα υψηλής ευαισθησίας tests επιτρέπουν την αποτελεσματική διάγνωση χαμηλότερων επιπέδων τροπονίνης , έχουν υψηλότερη αρνητική προγνωστική αξία και επιτρέπουν την πιο έγκαιρη διάγνωση του οξέος στεφανιαίου συνδρόμου. Επομένως, οι υψηλής ευαισθησίας τροπονίνες συστήνονται πλέον σε σχέση με τις παραδοσιακές. (Class of recommendation (COR) I, level of evidence (LOE) A).

Το μεγαλύτερο μέρος των κατευθυντήριων οδηγιών αφιερώνεται στα 2 πιο σημαντικά θέματα της θεραπείας: τη φαρμακευτική αντιθρομβωτική αγωγή και την επαναγγείωση.
Η διπλή αντιαιμοπεταλιακή αγωγή που περιλαμβάνει την ασπιρίνη σε συνδυασμό με έναν P2Y12 αναστολέα συστήνεται για όλους τους ασθενείς που παρουσιάζουν ένα οξύ στεφανιαίο σύνδρομο. Οι νεότεροι P2Y12 αναστολείς (τικαγκρελόρη, πρασουγρέλη) είναι προτιμότεροι σε σχέση με την κλοπιδογρέλη λόγω της καλύτερης τους αποτελεσματικότητας στην ισχαιμία (class I, LOE B). Ωστόσο η προφόρτιση με πρασουγρέλη πριν από τον καρδιακό καθετηριασμό  στα NSTE οξέα στεφανιαία σύνδρομα δε συστήνεται εξαιτίας του μεγάλου αιμορραγικού κινδύνου που διαφάνηκε στη μελέτη ACCOAST (class III, LOE B). H καγκρελόρη και το vorapaxar έλαβαν πρόσφατα άδεια κυκλοφορίας αλλά η ομάδα εργασίας θεώρησε ότι είναι πρόωρο να δώσει κάποια σύσταση εξαιτίας των περιορισμένων και κατά κάποιο τρόπο αντικρουόμενων ακόμη δημοσιευμένων μελετών.

Η βέλτιστη διάρκεια διπλής αντιαιμοπεταλιακής αγωγής παραμένει θέμα συζητήσεων και θα πρέπει να εξατομικεύεται ανάλογα με τον ισχαιμικό αλλά και τον αιμορραγικό κίνδυνο του ασθενούς. Η παράταση της διπλής αντιαιμοπεταλιακής αγωγής πάνω από την παραδοσιακή διάρκεια του ενός έτους μπορεί να είναι ευεργετική και μπορεί επομένως να εφαρμοστεί σε ασθενείς υψηλού ισχαιμικού κινδύνου και χαμηλού αιμορραγικού έως και τους 30 μήνες  (με χρήση της πρασουγρέλης ή της κλοπιδογρέλης), ή έως τους 48 μήνες (με χρήση της τικαγκρελόρης και κατά προτίμηση μετά τον πρώτο χρόνο στη μειωμένη δόση των 60mg X2) με βάση πάντα τα αποτελέσματα των PEGASUS μελετών (ένδειξη ΙIB, LOE A). Αντίθετα, βραχύτερη θεραπεία μπορεί να εφαρμοστεί σε ασθενείς υψηλού αιμορραγικού κινδύνου (ένδειξη ΙΙΒ, LOE A).
Οι κατευθυντήριες οδηγίες τονίζουν τη σημασία της στεφανιογραφίας με σκοπό την επαναγγείωση ως προσέγγιση ρουτίνας στα ΝSTE- οξέα στεφανιαία σύνδρομα, ιδιαίτερα σε μετρίου και υψηλού κινδύνου ασθενείς. Ο χρόνος διενέργειας εξαρτάται από τη σοβαρότητα και τον κίνδυνο του NSTE οξέος στεφανιαίου επεισοδίου. Μια άμεση επεμβατική στρατηγική μέσα στις 2 πρώτες ώρες της προσέλευσης του ασθενούς προτείνεται για τους ασθενείς πολύ υψηλού ρίσκου  (σοκ, καρδιακή ανακοπή, επικίνδυνες για τη ζωή αρρυθμίες κλπ) (class of recommendation I, LOE C). Μια άμεση επεμβατική στρατηγική (μέσα στις πρώτες 24ώρες) συστήνεται σε περίπτωση απουσίας των παραπάνω κριτηρίων, αλλά με κάποιο από τα παρακάτω κριτήρια υψηλού κινδύνου: άνοδο ή πτώση της τροπονίνης, δυναμικές αλλαγές του ST ή των κυμάτων Τ και/ή ένα GRACE score >140  (COR I, LOE A).
H κερκιδική προσπέλαση είχε ως αποτέλεσμα λιγότερες αιμορραγίες και σημαντικές μειώσεις στην ολική θνητότητα σε σύγκριση με  τη μηριαία προσπέλαση στις μελέτες RIVAL και MATRIX και είναι προτιμότερη στους ασθενείς με NSTE οξύ στεφανιαίο σύνδρομο εφόσον ο επεμβατικός καρδιολόγος είναι αρκετά έμπειρος στην κερκιδική προσπέλαση. (COR I, LOE A).
Η προτιμότερη μέθοδος επαναγγείωσης (αγγειοπλαστική έναντι χειρουργικής αντιμετώπισης) εξαρτάται από την κλινική κατάσταση του ασθενούς, τις συνοσηρότητες και τη σοβαρότητα της νόσου. Ωστόσο, καμία τυχαιοποιημένη μελέτη δεν έχει συγκρίνει την αγγειοπλαστική έναντι της CABG στο οξύ NSTE στεφανιαίο σύνδρομο. Στην πολυαγγειακή νόσο, η στρατηγική της επαναγγείωσης (αγγειοπλαστική της ενόχου βλάβης, πολυαγγειακή αγγειοπλαστική ή πολυαγγειακή CABG) θα πρέπει να καθορίζεται ανάλογα με το πρωτόκολλο της τοπικής ομάδας ιατρών (heart-team).
Tέλος οι πρόσφατες οδηγίες τονίζουν το ρόλο της δευτεροπαθούς πρόληψης ώστε να βελτιωθεί η βιωσιμότητα και να προληφθούν μακροπρόθεσμα νέα καρδιαγγειακά επεισόδια μετά το οξύ NSTE στεφανιαίο επεισόδιο. Η πρόληψη αυτή περιλαμβάνει αλλαγές στον τρόπο ζωής, άσκηση, διακοπή του καπνίσματος και φαρμακευτικούς παράγοντες που βελτιώνουν την πρόγνωση. Μεταξύ των τελευταίων η θεραπεία με στατίνη είναι πρωταρχικής σημασία. Εάν τα επίπεδα της LDL χοληστερόλης δεν προσεγγίσουν τις τιμές στόχου με τη χορήγηση στατινών, θα πρέπει να προστεθεί η εζετιμίμπη, με βάση την πρόσφατη IMPROVE-IT μελέτη (COR I, LOE B) .
2015 ESC guidelines for the management of acute coronary syndromes in patients presenting without persistent ST-segment elevation :
http://eurheartj.oxfordjournals.org/content/ehj/early/2015/08/28/eurheartj.ehv320.full.pdf
2) Νεότερες κατευθυντήριες οδηγίες (guidelines) σχετικά με τις παθήσεις του περικαρδίου

Oι κατευθυντήριες οδηγίες του 2015 για τη διάγνωση και θεραπεία των παθήσεων του περικαρδίου που ανακοινώθηκαν στο φετινό Πανευρωπαϊκό συνέδριο  Καρδιολογίας έχουν αλλάξει σημαντικά σε σχέση με τις παλαιότερες του 2004. Πολλά επιστημονικά δεδομένα από νεότερες μελέτες έχουν αξιολογηθεί και ενσωματωθεί, ιδίως σε σχέση με τη χρήση της κολχικίνης για την αντιμετώπιση της περικαρδίτιδας , η οποία έχει λάβει πλέον μια ένδειξη (class) IA.
Οι νεότερες οδηγίες καλύπτουν την επιδημιολογία και παθολογία των παθήσεων του περικαρδίου, τη διάγνωση αλλά και την αντιμετώπιση της οξείας αλλά και της χρόνιας φάσης, με εξειδικευμένες αναφορές στον περιορισμό της άσκησης και τη χειρουργική αντιμετώπιση.
Οι νόσοι του περικαρδίου είναι αρκετά συχνές και η πιο συνηθισμένη μορφή είναι η περικαρδίτιδα η οποία ευθύνεται για το 0,1% όλων των εισαγωγών στα νοσοκομεία και για το 5% των εισαγωγών στα επείγοντα εξαιτίας προκάρδιου άλγους. Στις ανεπτυγμένες χώρες οι ιογενείς λοιμώξεις είναι συνήθως η πιο συχνή αιτία, με πολύ καλή πρόγνωση, ενώ η φυματίωση είναι η πιο συχνή αιτία παγκοσμίως, ιδίως στης αναπτυσσόμενες χώρες όπου η φυματίωση ενδημεί.
Οι νεότερες κατευθυντήριες οδηγίες προτείνουν συγκεκριμένα κριτήρια για τη διάγνωση της οξείας αλλά και υποτροπιάζουσας περικαρδίτιδας επιτρέποντας την αναγνώριση υψηλού κινδύνου ασθενών που χρήζουν εισαγωγής στο νοσοκομείο.
Η μαγνητική καρδιάς αποτελεί βασική προσέγγιση για μια ενδελεχή διαγνωστική προσέγγιση, ιδίως εάν υπάρχει υποψία συμμετοχής και του μυοκαρδίου.
Η κολχικίνη προτείνεται ως πρώτης γραμμής προσθήκη στην οξεία περικαρδίτιδα ώστε να βελτιωθεί η απάντηση στη θεραπεία, να αυξηθούν τα ποσοστά ύφεσης και για τη μείωση των υποτροπών.

Νέες θεραπευτικές επιλογές προτείνονται επίσης για την εμμένουσα και υποτροπιάζουσα περικαρδίτιδα, συμπεριλαμβάνοντας ανοσοκατασταλτικές θεραπείες.
Ο περιορισμός της άσκησης είναι μεγάλης σημασίας στη νόσο του περικαρδίου. Στην οξεία περικαρδίτιδα για παράδειγμα, για τους μη αθλητές ο περιορισμός της άσκησης προτείνεται μέχρι την υποχώρηση των συμπτωμάτων και την επαναφορά στο φυσιολογικό των δεικτών φλεγμονής. Στους αθλητές ωστόσο, ο περιορισμός της άσκησης συνιστάται για τουλάχιστον 3μήνες.

Ο ρόλος της χειρουργικής αντιμετώπισης έχει επίσης υποστεί τροποποιήσεις και διαφοροποιείται περισσότερο από το παρελθόν. Αν και η περικαρδιεκτομή έχει αποδειχθεί ως μια πιθανή εναλλακτική της συντηρητικής αντιμετώπισης στην υποτροπιάζουσα εμμένουσα περικαρδίτιδα, οι νέες οδηγίες προτείνουν συντηρητική φαρμακευτική αντιμετώπιση στην οξεία περιοριστική περικαρδίτιδα σε μια προσπάθεια να αποφευχθεί το χειρουργείο.

2015 ESC Guidelines for the diagnosis and management of pericardial diseases:
http://eurheartj.oxfordjournals.org/content/ehj/early/2015/08/28/eurheartj.ehv318.full.pdf

3) Νεότερες κατευθυντήριες οδηγίες (guidelines) για τη λοιμώδη ενδοκαρδίτιδα
Ενώ οι παλαιότερες οδηγίες του 2009 εστίαζαν στη χρήση της υπερηχοκαρδιογραφίας, οι τελευταίες οδηγίες του 2015 τονίζουν τη σημασία και άλλων απεικονιστικών τεχνικών όπως της PET-CT. Οι νεότερες απεικονιστικές τεχνικές είναι εξαιρετικά χρήσιμες στη διάγνωση και αντιμετώπιση της λοιμώδους ενδοκαρδίτιδας και συνιστάται η χρήση τους σε ένα νέο διαγνωστικό αλγόριθμο.
Για πρώτη φορά οι οδηγίες τονίζουν ότι για την αντιμετώπιση της λοιμώδους ενδοκαρδίτιδας είναι πολύ σημαντική η συνεργασία ομάδας ιατρών (endocarditis team) σε ειδικά κέντρα αναφοράς. Η ομάδα αυτή θα πρέπει να περιλαμβάνει καρδιολόγους, καρδιοχειρουργούς και ειδικούς λοιμωξιολόγους και τα κέντρα αυτά θα πρέπει να έχουν άμεση πρόσβαση σε διαγνωστικές τεχνικές και καρδιοχειρουργική αντιμετώπιση. Μια τέτοια προσέγγιση έχει μειώσει σε κέντρα του εξωτερικού τη θνησιμότητα στον ένα χρόνο από το 18,5% στο 8,2% ! Η αντιμετώπιση της ενδοκαρδίτιδας σε ειδικά κέντρα αναφοράς είναι μια από τις πιο σημαντικές νέες προτάσεις των ευρωπαϊκών κατευθυντήριων οδηγιών.
Υπάρχουν επίσης νέες οδηγίες σε εξειδικευμένες καταστάσεις όπως τη λοιμώδη ενδοκαρδίτιδα σε μονάδες εντατικής νοσηλείας, τη λοιμώδη ενδοκαρδίτιδα που σχετίζεται με τις κακοήθειες και τη μη βακτηριακή λοιμώδη ενδοκαρδίτιδα.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στο συνδυασμό της έγκαιρης διάγνωσης, της έγκαιρης αντιβιοτικής θεραπείας και του πρώιμου χειρουργείου.

Η ενδοκαρδίτιδα είναι μια θανατηφόρος νόσος αν αντιμετωπισθεί αργά. Οι νέες κατευθυντήριες οδηγίες επικεντρώνονται σε μεθόδους μείωσης των καθυστερήσεων στη διάγνωση, στην έγκαιρη χορήγηση αντιβιοτικών και στην έγκαιρη παραπομπή για χειρουργική εκτίμηση.
Οι παλαιότερες οδηγίες του 2009 εστίαζαν στη μείωση της αντιβιοτικής χημειοπροφύλαξης  μιας και δεν υπήρχαν επιστημονικές αποδείξεις της αποτελεσματικότητάς της. Η αντιβιοτική χημειοπροφύλαξη συστήνονταν μόνο στους υψηλότερου κινδύνου ασθενείς που επρόκειτο να υποβληθούν σε υψηλού κινδύνου οδοντιατρικές παρεμβάσεις. Η καλή στοματική υγιεινή και ο τακτικός έλεγχος των δοντιών θεωρούνταν ότι έχουν σημαντικότερο ρόλο στη μείωση του κινδύνου λοιμώδους ενδοκαρδίτιδας. Πρόσφατες ωστόσο μελέτες υπογραμμίζουν τον αυξημένο κίνδυνο επίπτωσης λοιμώδους ενδοκαρδίτιδας από τις αναθεωρημένες οδηγίες του 2009 με την υποψία ότι αυτό πιθανόν να οφείλεται στη μειωμένη αντιβιοτική προφύλαξη. Ωστόσο τα αποδεικτικά στοιχεία δεν κρίθηκαν επαρκή ώστε να μεταβάλουν τελικά τις οδηγίες όσον αφορά την αντιβιοτική χημειοπροφύλαξη. Επομένως και οι τελευταίες οδηγίες του 2015 προτείνουν την αντιβιοτική χημειοπροφύλαξη μόνο στους ασθενείς υψηλότερου ρίσκου.
Η επιλογή της αντιβιοτικής θεραπείας ήταν επίσης άλλο ένα θέμα συζητήσεων. Προτείνονται νέες αντιβιοτικές θεραπείες για την σταφυλοκοκκική ενδοκαρδίτιδα, την πιο σοβαρή μορφή λοιμώδους ενδοκαρδίτιδας.

2015 ESC Guidelines for the management of infective endocarditis:
http://eurheartj.oxfordjournals.org/content/ehj/early/2015/08/28/eurheartj.ehv319.full.pdf
4) Νεότερες κατευθυντήριες οδηγίες (guidelines) σχετικά με την πνευμονική υπέρταση
Η πνευμονική υπέρταση είναι η αύξηση της μέσης πνευμονικής αρτηριακής πίεσης (PAPm)>=25mmHg στην ηρεμία κατά το δεξιό καθετηριασμό. Είναι μια παθοφυσιολογική διαταραχή που μπορεί να περιλαμβάνει πολλές κλινικές καταστάσεις και να επιπλέξει την πλειοψηφία των καρδιαγγειακών και αναπνευστικών παθήσεων.
Η νέα ταξινόμηση της πνευμονικής υπέρτασης  περιλαμβάνει 5 βασικούς τύπους:
1) Tην πνευμονική αρτηριακή υπέρταση ( με 2 υποτύπους: πνευμονική φλεβοαποφρακτική νόσο (PVOD) και /ή πνευμονική τριχοειδική αιματοαγγειομάτωση (PCH) και την επίμονη πνευμονική υπέρταση των νεογνών)
2) Την πνευμονική υπέρταση εξαιτίας νόσου της αριστερής καρδιάς
3) Την πνευμονική υπέρταση εξαιτίας πνευμονικής νόσου ή/και υποξαιμίας
4) Την πνευμονική υπέρταση εξαιτίας χρόνιας θρομβοεμβολικής νόσου και λοιπών αποφράξεων των πνευμονικών αρτηριών
5) Την πνευμονική υπέρταση με ασαφείς ή πολυπαραγοντικούς μηχανισμούς.

Οι βασικές τροποποιήσεις από τις παλαιότερες κατευθυντήριες οδηγίες του 2009 είναι:
Ο πίνακας περιεχομένων έχει απλοποιηθεί με 3 γενικά κεφάλαια για τις κατηγοριοποιήσεις, τα βασικά θέματα και τη διαφοροδιάγνωση, 2 κεφάλαια για την πνευμονική αρτηριακή υπέρταση (PAH) και από ένα κεφάλαιο για την πνευμονική υπέρταση της αριστερής καρδιάς, την πνευμονική υπέρταση της πνευμονικής νόσου ή και υποξαιμίας, την πνευμονική υπέρταση της χρόνιας θρομβοεμβολικής νόσου και την πνευμονική υπέρταση με τους ασαφείς ή πολυπαραγοντικούς μηχανισμούς αντίστοιχα.
Νέες παράμετροι για τον αιμοδυναμικό προσδιορισμό των υποομάδων της μετατριχοειδικής πνευμονικής υπέρτασης έχουν υιοθετηθεί. Η πνευμονική αγγειακή αντίσταση έχει συμπεριληφθεί στον αιμοδυναμικό ορισμός της πνευμονικής αρτηριακής υπέρτασης (PAH).
Μια αναθεωρημένη κοινή ταξινόμηση για ενήλικες και παιδιατρικούς ασθενείς έχει υιοθετηθεί.
Νεότερες εξελίξεις στην παθολογία, την παθοβιολογία, τη γενετική, την επιδημιολογία και τους παράγοντες κινδύνου έχουν ενσωματωθεί.
Ο διαγνωστικός αλγόριθμος έχει ανανεωθεί και νέες στρατηγικές παρακολούθησης προτείνονται.
Η σημασία ειδικών κέντρων αναφοράς για την αντιμετώπιση ασθενών με πνευμονική υπέρταση τονίζεται τόσο στους διαγνωστικούς όσο και τους θεραπευτικούς αλγορίθμους.
Νέες εξελίξεις στην εκτίμηση της σοβαρότητας της πνευμονικής υπέρτασης, στη θεραπεία και τους θεραπευτικούς στόχους αναφέρονται, συμπεριλαμβάνοντας συνδυαστικές θεραπείες και 2 νέα φάρμακα που πήραν πρόσφατα έγκριση.  Ο θεραπευτικός αλγόριθμος έχει αναθεωρηθεί ανάλογα.
Νέοι διαγνωστικοί και θεραπευτικοί αλγόριθμοι έχουν προστεθεί στο κεφάλαιο της χρόνιας θρομβοεμβολικής πνευμονικής υπέρτασης, συμπεριλαμβάνοντας κριτήρια για την αγγειοπλαστική των πνευμονικών αγγείων.

Όσον αφορά τη θεραπεία της πνευμονικής υπέρτασης, υπάρχουν διάφορες προτεινόμενες προσεγγίσεις:
1) Γενικά μέτρα (όπως φυσική άσκηση, μετεμμηνοπαυσιακή ορμονική θεραπεία υποκατάστασης, πρόληψη λοιμώξεων, ψυχοκοινωνική υποστήριξη, υποστήριξη στη φαρμακευτική θεραπεία και γενετική καθοδήγηση)
2) Υποστηρικτική θεραπεία (αντιπηκτικά από του στόματος, διουρητικά, οξυγόνο, διγοξίνη και άλλα φάρμακα του καρδιαγγειακού)
3) Ειδική φαρμακευτική θεραπεία με: ανταγωνιστές ασβεστίου (νιφεδιπίνη, διλτιαζέμη, αμλοδιπίνη), ανταγωνιστές των υποδοχέων της ενδοθηλίνης , αναστολείς της 5-φωσφοδιεστεράσης, ανάλογα προστακυκλίνης και αγωνιστές των υποδοχέων προστακυκλίνης καθώς και πειραματικά σκευάσματα και στρατηγικές.
4) Συνδυαστικές θεραπείες
5) Διαφραματοστομία με μπαλόνι
6) Μεταμόσχευση
Τέλος γίνεται αναφορά σε θέματα φροντίδας ασθενών τελικού σταδίου πνευμονικής υπέρτασης όπως και σε θέματα ηθικής. Υπάρχει επίσης ένας ορισμός των κέντρων αναφοράς πνευμονικής υπέρτασης και ένα προτεινόμενο πρόγραμμα παρακολούθησης ασθενών

2015 ESC/ERS Guidelines for the diagnosis and treatment of pulmonary hypertension :
http://eurheartj.oxfordjournals.org/content/ehj/early/2015/08/28/eurheartj.ehv317.full.pdf
5) Νεότερες κατευθυντήριες οδηγίες (guidelines) σχετικά με τις κοιλιακές αρρυθμίες και την πρόληψη του αιφνίδιου καρδιακού θανάτου.

Aν και η θνητότητα από καρδιαγγειακά αίτια έχει μειωθεί στις αναπτυγμένες χώρες, τα καρδιαγγειακά νοσήματα ευθύνονται για περίπου 17 εκατ. θανάτους κάθε χρόνο παγκοσμίως και το 25% αυτών εκδηλώνονται ως αιφνίδιος καρδιακός θάνατος.
Ο κίνδυνος αιφνίδιου καρδιακού θανάτου είναι μεγαλύτερoς στους άνδρες απ’ ότι στις γυναίκες και αυξάνει με την ηλικία εξαιτίας της μεγαλύτερης επίπτωσης στεφανιαίας νόσου. Οι καρδιακές παθήσεις που σχετίζονται με τον αιφνίδιο καρδιακό θάνατο διαφέρουν στους νέους απ’ ότι στους ηλικιωμένους. Στους νέους επικρατούν οι μυοκαρδιοπάθειες και οι καναλοπάθειες καθώς και η μυοκαρδίτιδα ενώ στους ηλικιωμένους τα χρόνια νοσήματα όπως η στεφανιαία νόσος, οι βαλβιδοπάθειες και η καρδιακή ανεπάρκεια.
Οι τελευταίες κατευθυντήριες οδηγίες περιλαμβάνουν ένα καλά αναπτυγμένο κεφάλαιο για την παρακολούθηση (screening) των οικογενειών όπου εκδηλώθηκε κάποιος αιφνίδιος καρδιακός θάνατος . Μέχρι τώρα μόνο το 40% των συγγενών ατόμων της οικογένειας ελέγχονται.
Εξαιρουμένων των b-blockers, οι οδηγίες τονίζουν ότι τα υπόλοιπα αντιαρρυθμικά φάρμακα δεν έχουν δείξει σε τυχαιοποιημένες μελέτες να είναι αποτελεσματικά στην πρωτογενή αντιμετώπιση ασθενών με επικίνδυνες για τη ζωή κοιλιακές αρρυθμίες ή για την πρόληψη του αιφνίδιου καρδιακού θανάτου με δεδομένη μάλιστα και την πιθανή προαρρυθμική δράση αυτών των φαρμάκων.
Υπάρχουν για πρώτη φορά συστάσεις για τη χρήση υποδόριων καρδιοανατακτών-απινιδωτών.
Η πρόσβαση του κοινού σε δημόσιους απινιδωτές επίσης καλύπτεται, όπως και η επεμβατικές θεραπείες με ablation καθώς και οι αντιαρρυθμικές χειρουργικές επεμβάσεις.
Παρέχονται οι ενδείξεις για τη χρήση θεραπείας καρδιακού επανασυγχρονισμού (CRT) για την πρωτογενή προφύλαξη από αιφνίδιο καρδιακό θάνατο σύμφωνα με τη ΝΥΗΑ κλάση του ασθενούς και την παρουσία φλεβοκομβικού ρυθμού ή κολπικής μαρμαρυγής.
Χρήσιμοι αλγόριθμοι παρέχουν μια πρακτική προσέγγιση στη διερεύνηση και την αντιμετώπιση.
Τα κεφάλαια των μυοκαρδιοπαθειών και καναλοπαθειών στις οδηγίες είναι εμπεριστατωμένα και αναλυτικά.

2015 ESC Guidelines for the management of patients with ventricular arrhythmias and the prevention of sudden cardiac death
http://eurheartj.oxfordjournals.org/content/ehj/early/2015/08/28/eurheartj.ehv316.full.pdf
Συμπερασματικά οι νέες κατευθυντήριες οδηγίες δίνουν έμφαση στην ανάγκη διαβάθμισης του κινδύνου των ασθενών και στην εξατομικευμένη θεραπεία με βάση τις συνοσηρότητες, το προσδόκιμο ζωής και άλλες καταστάσεις.

Μια νέα μελέτη σχετικά με ένα νέο πειραματικό φάρμακο παρουσιάστηκε στο πρόσφατο Πανευρωπαϊκό συνέδριο Καρδιολογίας και δημοσιεύθηκε στο έγκριτο ιατρικό περιοδικό New England Journal of Medicine.

Η μελέτη Prospective Comparison of ARNI with ACE-I to Determine Impact on Global Mortality and Morbidity in Heart Failure (PARADIGM-HF) είναι μια μελέτη Φάσης ΙΙΙ του φαρμάκου με το κωδικό όνομα LCZ696 (Novartis).

Eίναι η πρώτη μετά από πολλά χρόνια που δείχνει ότι μια νέα φαρμακευτική ουσία προστιθέμενη στη συνήθη αγωγή σε ασθενείς με καρδιακή ανεπάρκεια μπορεί να οδηγήσει :
-σε σημαντική μείωση της ολικής και της καρδιαγγειακής θνησιμότητας κατά 20%
-σε σημαντική μείωση των νοσηλειών σε νοσοκομείο κατά 21%
-σε σημαντική μείωση της ολικής θνησιμότητας κατά 16%
Συνολικά οι ερευνητές διαπίστωσαν μια μείωση της τάξης του 20% στο πρωτεύον καταληκτικό σημείο που ήταν ο θάνατος από καρδιαγγειακά αίτια, ή νοσηλεία για καρδιακή ανεπάρκεια.
Περιέλαβε 8.442 ασθενείς με συμπτωματική καρδιακή ανεπάρκεια (ΝΥΗΑ 2-4) με επηρεασμένο κλάσμα εξώθησης (<40%), οι οποίοι τυχαιοποιήθηκαν για να λάβουν είτε το νέο φάρμακο, είτε εναλαπρίλη (20 mg ημερησίως) επιπλέον της λοιπής φαρμακευτικής αγωγής για την καρδιακή ανεπάρκεια.

Διεκόπη πρώρα από την επιτροπή παρακολούθησης της ασφάλειας της μελέτης, διότι η διαφορά μεταξύ των δύο θεραπειών υπερέβη τα προκαθορισμένα όρια ασφάλειας, με σαφή ανωτερότητα του LCZ696, μετά από 27 μήνες θεραπείας.
Το πρωτεύον καταληκτικό σημείο σημειώθηκε στο 21,8% των συμμετεχόντων στην ομάδα του LCZ696 έναντι 26,5% στην ομάδα της εναλαπρίλης (203 περισσότερα συμβάντα στην ομάδα της εναλαπρίλης), με λόγο κινδύνου 0,80 (95% διάστημα αξιοπιστίας 0,73-0,87, p<0,001). 711 ασθενείς (17%) απεβίωσαν στην ομάδα του LCZ696 έναντι 835 (19,8%) σε εκείνη της εναλαπρίλης (λόγος κινδύνου για θάνατο από οποιοδήποτε αίτιο 0,84, 95% διάστημα αξιοπιστίας 0,76-0,93, p<0,001).

Η διαφορά στη θνησιμότητα ήταν σημαντική και στην ανάλυση σε ό,τι αφορά τους θανάτους από καρδιαγγειακά αίτια (13,3% έναντι 16,5%, λόγος κινδύνου 0,80, 95% διάστημα αξιοπιστίας 0,71-0,89, p<0,001). Σημαντική ήταν, επίσης, η διαφορά στις νοσηλείες για καρδιακή ανεπάρκεια (p<0,001).

Σε ό,τι αφορά τις ανεπιθύμητες ενέργειες, η ομάδα του LCZ696 είχε υψηλότερη συχνότητα υπότασης και ήπιου αγγειοοιδήματος, αλλά χαμηλότερα ποσοστά νεφρικής δυσλειτουργίας, υπερκαλιαιμίας και βήχα από την ομάδα της εναλαπρίλης.
Το LCZ696 είναι ένα σύνθετο φάρμακο, αποτελούμενο από τον αναστολέα της νεπριλυσίνης σακουμπιτρίλη και τον αναστολέα των υποδοχέων της αγγειοτενσίνης βαλσαρτάνη. Η νεπριλυσίνη είναι ένα ένζυμο (ενδοπεπτιδάση), το οποίο διασπά διάφορα ενδογενή αγγειοδραστικά πεπτίδια. Η αναστολή της νεπριλυσίνης αυξάνει τα επίπεδα αυτών των πεπτιδίων, αντιρροπώντας τη νευροορμονική υπερδραστηριότητα που χαρακτηρίζει την καρδιακή ανεπάρκεια. Στο παρελθόν, κλινικές δοκιμές συνδυασμού αναστολέα της νεπριλυσίνης με αναστολέα του μετατρεπτικού ενζύμου της αγγειοτενσίνης είχαν δείξει αυξημένο κίνδυνο σοβαρού αγγειοοιδήματος.

Πότε αναμένεται να κυκλοφορήσει:

Η καρδιακή ανεπάρκεια είναι ένα απ’ τα σοβαρότερα προβλήματα υγείας σε όλο τον κόσμο. Επηρεάζει περίπου 26 εκατ. ασθενών στις Ηνωμένες Πολιτείες και την Ευρώπη. Αποτελεί το κυριότερο αίτιο νοσηλείας σε νοσοκομεία σε άτομα άνω των 65 ετών.
Οι ερευνητές θεωρούν ότι το LCZ696 έχει τη δυναμική να αντικαταστήσει φάρμακα όπως η εναλαπρίλη τα οποία θεωρούνται η βάση της αντιμετώπισης της καρδιακής ανεπάρκειας τα τελευταία 25 χρόνια. Το νέο φάρμακο αναμένεται να κυκλοφορήσει στις Ηνωμένες Πολιτείες το 3ο τετράμηνο του 2015.

Reference:
• McMurray JJV, Packer M, Desai AS, et al. Angiotensin-neprilysin inhibition versus enalapril in heart failure. N Engl J Med 2014; DOI:10.156/NEJMoa1409077.
• Jessup M. Neprilysin inhibition—a novel therapy for heart failure. N Engl J Med 2014; DOI:10.1056/NEJMe1409898.

Αν και είναι γνωστό ότι η παχυσαρκία αυξάνει τον κίνδυνο για αρτηριακή υπέρταση, σε μια πρόσφατα δημοσιευμένη μελέτη στο ιατρικό περιοδικό του Αμερικανικού Κολλεγίου Καρδιολογίας οι ερευνητές ανέλυσαν τη συσχέτιση της κατανομής του λίπους με τον κίνδυνο για αρτηριακή υπέρταση.
Στη συγκεκριμένη μελέτη (Dallas Heart Study) οι ερευνητές διενήργησαν απεικονιστικές εξετάσεις σε διαφορετικές ομάδες ενηλίκων ώστε να εξετάσουν 2 είδη κατανομής του κοιλιακού λίπους: την υποδόρια και τη σπλαχνική.
Το υποδόριο λίπος είναι αυτό που εντοπίζεται ακριβώς κάτω από το δέρμα, ενώ το σπλαχνικό εντοπίζεται βαθύτερα, ανάμεσα στα σπλάχνα, περιβάλλοντας τα όργανα του σώματος. Οι ερευνητές διεπίστωσαν ότι το σπλαχνικό λίπος είναι πολύ πιο επικίνδυνο από το υποδόριο, συνδέοντας έτσι το σπλαχνικό λίπος με σοβαρά καρδιαγγειακά νοσήματα όπως η στεφανιαία νόσος και ο διαβήτης.

Στη μελέτη συμμετείχαν 903 άτομα τα οποία παρακολουθήθηκαν για περίπου 7 έτη ώστε να διαπιστωθεί ποια ανέπτυξαν αρτηριακή υπέρταση στο διάστημα αυτό. Κατά τη διάρκεια των 7 ετών το ¼ των συμμετεχόντων ανέπτυξε αρτηριακή υπέρταση. Η παχυσαρκία αύξησε τον κίνδυνο υπέρτασης κατά 24%. Ωστόσο, οι ερευνητές διαπίστωσαν επίσης ότι το εν τω βάθει σπλαχνικό λίπος αύξησε τον κίνδυνο για αρτηριακή υπέρταση κατά 22% σε σχέση με εκείνους χωρίς σπλαχνικό κοιλιακό λίπος. Αντίθετα, το επιφανειακής κατανομής κοιλιακό λίπος δε σχετίσθηκε με αυξημένο κίνδυνο αρτηριακής υπέρτασης.
Τα ευρήματα της μελέτης επιβεβαιώνουν παλαιότερες ενδείξεις ότι το εν τω βάθει σπλαχνικό λίπος που περιβάλλει τα όργανα είναι πολύ πιο επικίνδυνο απ’ το επιφανειακό λίπος κάτω από το δέρμα και μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο για αρτηριακή υπέρταση μεταξύ πολλών άλλων παρενεργειών. Όσο περισσότερο κοιλιακό λίπος έχει κάποιος τόσο πιθανότερο είναι να έχει σπλαχνικό λίπος βαθιά κάτω από το δέρμα.
Το θετικό είναι ότι όλοι οι τύποι κοιλιακού λίπους, ακόμη και το σπλαχνικό, εξαφανίζονται με την απώλεια βάρους. Με έναν υγιεινό τρόπο ζωής που περιλαμβάνει ένα υγιές διαιτολόγιο και άσκηση, το κοιλιακό λίπος μπορεί να μειωθεί, βελτιώνοντας έτσι την χοληστερίνη ή χοληστερόλη και τα τριγλυκερίδια και κατ’ επέκταση την καρδιαγγειακή υγεία.

Reference: J Am Coll Cardiol. 2014;64(10):997-1002. doi:10.1016/j.jacc.2014.05.057

Η παχυσαρκία αποτελεί έναν παράγοντα κινδύνου που αυξάνει τον κίνδυνο για καρδιακή ανεπάρκεια ακόμη και σε νέους και κατά τα άλλα υγιείς ενηλίκους σύμφωνα με μια νέα μελέτη που δημοσιεύθηκε πρόσφατα στο ιατρικό περιοδικό του Αμερικανικού Κολεγίου Καρδιολογίας. (JACC)
Παρ’ όλο που η καρδιακή ανεπάρκεια είναι συνηθέστερη σε άτομα άνω των 60 ετών, οι ερευνητές μελέτησαν το κατά πόσο η παχυσαρκία σε νεαρότερες ηλικίες επιδρά στον κίνδυνο ανάπτυξης καρδιακής ανεπάρκειας. Η παχυσαρκία είναι ένας γνωστός παράγοντας κινδύνου για καρδιακή ανεπάρκεια αλλά λίγες μελέτες έχουν αναλύσει την μακροχρόνια επίδρασή της από τη νεαρή ηλικία στον κίνδυνο ανάπτυξης καρδιακής ανεπάρκειας.
Η μελέτη CARDIA (Coronary Artery Risk Development in Young Adult) ήταν μια πολυκεντρική μελέτη με σκοπό να μελετήσει την ανάπτυξη καρδιακής ανεπάρκειας σε ενήλικες Αμερικανούς. Μεταξύ των ετών 1985 και 1986 περισσότεροι από 5000 νεαροί ενήλικες Αμερικανοί συμπεριελήφθησαν σ’ αυτή τη μελέτη. 25 έτη αργότερα οι ερευνητές διερεύνησαν υπερηχογραφικά την κατάσταση της καρδιακής τους λειτουργίας.
Κατά τη διάρκεια των ετών παρακολούθησης, οι ερευνητές διαπίστωσαν μια δραματική αύξηση των υπέρβαρων και παχύσαρκων ατόμων από την αρχή έως το τέλος της μελέτης. Η αναλογία των ατόμων που ήταν υπέρβαροι αυξήθηκε απ’ το 23% στο 31% και των παχύσαρκων από το 11% στο 43%. Δυστυχώς, οι ερευνητές διαπίστωσαν επίσης ότι η παχυσαρκία ήταν αλληλένδετη με την πτωχή καρδιακή λειτουργία που μπορεί να οδηγήσει έως την καρδιακή ανεπάρκεια. Τα καλά νέα ήταν ότι οι παχύσαρκοι που έχασαν βάρος κατά τη διάρκεια της μελέτης είδαν βελτίωση και στην καρδιακή τους λειτουργία, αν και η απώλεια βάρους δεν αντέστρεψε πλήρως την επίδραση της παχυσαρκίας στη λειτουργία της καρδιάς τους.

Η μελέτη CARDIA είναι η πρώτη στο είδος της που αποδεικνύει πως η παχυσαρκία προκαλεί βλάβη στην καρδιά, ειδικά σε νεαρή ηλικία. Ακόμη και σε ηλικίες μεταξύ 43-55 ετών, οι παχύσαρκοι συμμετέχοντες ήδη εμφάνισαν σημεία μειωμένης καρδιακής λειτουργίας. Τα δεδομένα δείχνουν ότι όσο περισσότερα χρόνια είναι ένα άτομο παχύσαρκο, τόσο μεγαλύτερη βλαπτική δράση έχει αυτό στην καρδιά του.

Με πάνω από το 1/3 των Αμερικανών πολιτών να συγκαταλέγονται στους παχύσαρκους αλλά και με τη δεδομένη μεγάλη επίπτωση της παχυσαρκίας και στη χώρα μας, η καρδιακή ανεπάρκεια αποτελεί έναν υπαρκτό σοβαρό κίνδυνο. Εκτός των γνωστών παραινέσεων για διακοπή του καπνίσματος και τήρηση μιας υγιεινούς δίαιτας, είναι μεγάλη σημασίας για όλους να διατηρούν ένα φυσιολογικό βάρος από τη νεαρή ηλικία, ώστε να μη διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο ανάπτυξης καρδιακής ανεπάρκειας μελλοντικά.

Reference: http://heartfailure.onlinejacc.org/article.aspx?articleID=1901818

Σύμφωνα με μια πρόσφατη μελέτη στο έγκριτο ιατρικό περιοδικό του Αμερικανικού Κολλεγίου Καρδιολογίας (JACC) η τήρηση ενός υγιεινού τρόπου ζωής που περιλαμβάνει ένα φυσιολογικό βάρος/δίαιτα, άσκηση, αποφυγή καπνίσματος καθώς και περιορισμό στη λήψη αλκοόλ θα μπορούσε να αποτρέψει τα 4 από τα 5 εμφράγματα μυοκαρδίου στους άνδρες!

Παρ’ όλο που η θνητότητα από την καρδιαγγειακή νόσο έχει μειωθεί τις τελευταίες δεκαετίες, κυρίως λόγω των θεραπευτικών παρεμβάσεων, οι συγγραφείς αποδεικνύουν ότι η πρόληψη των εμφραγμάτων μέσω ενός υγιεινού τρόπου ζωής είναι αποτελεσματικότερη από άποψης κόστους για την ευρεία μείωση της στεφανιαίας νόσου.

Οι ερευνητές εξέτασαν 20.721 υγιείς Σουηδούς άνδρες ηλικίας 45-79 ετών και τους παρακολούθησαν για 11 έτη. Ο τρόπος ζωής τους εκτιμήθηκε με ένα ερωτηματολόγιο που εξέταζε τη δίαιτα, την πρόσληψη αλκοόλ, το κάπνισμα, το επίπεδο φυσικής άσκησης και την εναπόθεση λίπους στη μέση. Οι άνδρες με το χαμηλότερο κίνδυνο ήταν αυτοί που δεν κάπνιζαν, περπατούσαν ή έκαναν ποδήλατο για 40 λεπτά της ημέρας, ασκούνταν για τουλάχιστον μία ώρα την εβδομάδα, είχαν περίμετρο μέσης κάτω από 95cm, κατανάλωναν μικρές ποσότητες αλκοόλ και ακολουθούσαν μια υγιεινή δίαιτα  με τακτική πρόσληψη φρούτων λαχανικών, οσπρίων, καρυδιών, προϊόντων με χαμηλά λιπαρά, ολικών δημητριακών και ψαριών.

Οι ερευνητές παρατήρησαν μια σαφή μείωση του κινδύνου για έμφραγμα μυοκαρδίου για την καθεμία παράμετρο ξεχωριστά του τρόπου ζωής των συμμετεχόντων.
Για παράδειγμα, με την τήρηση μιας υγιεινούς δίαιτας σε συνδυασμό με χαμηλή πρόσληψη αλκοόλ,  ο κίνδυνος για έμφραγμα του μυοκαρδίου ήταν κατά 35% χαμηλότερος σε σχέση με την ομάδα υψηλού κινδύνου που δεν τηρούσε καμία απ’ τις υγιεινοδιαιτητικές παραμέτρους.

Οι άνδρες που συνδύαζαν τη χαμηλού κινδύνου δίαιτα  με τη χαμηλή κατανάλωση αλκοόλ, δεν κάπνιζαν, ήταν σωματικά δραστήριοι και είχαν χαμηλό ποσό κεντρικής παχυσαρκίας, είχαν 86% χαμηλότερο κίνδυνο!
Οι ερευνητές παρατήρησαν παρόμοια αποτελέσματα και στους άνδρες με υπέρταση και υψηλά επίπεδα χοληστερόλης.

Δεν είναι έκπληξη φυσικά το γεγονός ότι ο υγιεινός τρόπος ζωής μπορεί να μειώσει τα εμφράγματα του μυοκαρδίου. Αυτό που προκαλεί όμως έκπληξη είναι ο ποσοτικός προσδιορισμός της δραματικής μείωσης του κινδύνου εξαιτίας των υγιεινοδιαιτητικών μέτρων!

Σύμφωνα με τους ερευνητές, λιγότερο από 2% των Αμερικανών πληροί τα κριτήρια της ιδανικής καρδιαγγειακής υγείας. Το μέγεθος της καρδιαγγειακής νόσου θα μπορούσε να μειωθεί σημαντικά με στοχευμένα προγράμματα που προάγουν τον υγιεινοδιαιτητικό τρόπο ζωής. Ακόμη μάλιστα και στους άνδρες που λαμβάνουν φαρμακευτική αγωγή παρατηρήθηκε μια επιπλέον μείωση του κινδύνου για χρόνια στεφανιαία νόσο σε εκείνους που επιχειρούσαν αλλαγή του τρόπου ζωής.

Είναι σημαντικό να τονιστεί ότι η αλλαγή από συμπεριφορές υψηλού σε συμπεριφορές χαμηλού καρδιαγγειακού κινδύνου μπορεί να έχει τεράστια επίπτωση στην καρδιαγγειακή υγεία. Ακόμη και αν κάποιος δεν έχει φροντίσει με τον καλύτερο τρόπο την υγεία του για τα περισσότερα χρόνια της ζωής του μπορεί ακόμη να ωφεληθεί από τις απλές αλλαγές του τρόπου ζωής. Ωστόσο, το ιδανικό είναι κάποιος να υιοθετήσει έγκαιρα στη ζωή του έναν υγιεινό τρόπο ζωής.

Reference:

J Am Coll Cardiol. 2014;64(13):1299-1306. doi:10.1016/j.jacc.2014.06.1190

Διαβάστε επίσης:

Έμφραγμα μυοκαρδίου

Τα ευεργετικά οφέλη της φυσικής άσκησης

Διατροφικές Συστάσεις για την Καρδιαγγειακή Νόσο

Διακοπή καπνίσματος

Το Ελικοβακτηρίδιο του πυλωρού (Helicobacter pylori) είναι ένα κοινό βακτηρίδιο του στομάχου που σε ορισμένους ανθρώπους δυνατόν να προκαλέσει πόνο στο στομάχι, μετεωρισμό ή φούσκωμα , και ναυτία ή έμετο . Η λοίμωξη από Ελικοβακτηρίδιο εντοπίζεται στο στομάχι ή το δωδεκαδάκτυλο (δηλαδή το πρώτο τμήμα του λεπτού εντέρου) του ανθρώπου. Περίπου οι μισοί ενήλικες Έλληνες έχουν λοίμωξη από Ελικοβακτηρίδιο, αλλά δεν παρουσιάζουν συμπτώματα και συνεπώς οι περισσότεροι αγνοούν την ύπαρξή του. Το Ελικοβακτηρίδιο ευθύνεται για γαστρίτιδα, πεπτικό έλκος, αιμορραγία από το ανώτερο πεπτικό, για καρκίνο στομάχου (έχει χαρακτηρισθεί ως καρκινογόνο τάξης Ι σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας), MALT λέμφωμα, ενώ έχει ενοχοποιηθεί και για πλειάδα εξωεντερικών εκδηλώσεων όπως χρόνιο γλαύκωμα ανοικτής γωνίας, νόσο Alzheimer, πολλαπλή σκλήρυνση, και άλλες νευροεκφυλιστικές και αγγειακές παθήσεις, όπως η στεφανιαία νόσος. Παρόλα αυτά, ο ρόλος του Ελικοβακτηριδίου στη στεφανιαία νόσο ακόμη αμφισβητείται από αρκετούς ερευνητές, ιδιαίτερα όσον αφορά το ρόλο των κυτταροτοξικών στελεχών του Ελικοβακτηριδίου που φέρουν το γονίδιο cagA.
To σπινθηρογράφημα μυοκαρδίου (myocardial perfusion imaging) αποτελεί καθιερωμένη διαγνωστική μέθοδο στην κλινική πράξη για την ανίχνευση και παρακολούθηση της προόδου της στεφανιαίας νόσου. Η τεχνική χρησιμοποιεί ραδιοφάρμακα τα οποία κατανέμονται στα επιμέρους μυοκαρδιακά τμήματα ανάλογα με την τοπική αιματική ροή. Με την απεικόνιση αιμάτωσης του μυοκαρδίου ανιχνεύονται οι αιμοδυναμικά σημαντικές στενώσεις των στεφανιαίων αρτηριών κατά τη φάση της κόπωσης.
Πρόσφατη προοπτική μελέτη από το Ισραήλ που δημοσιεύθηκε στην Επιθεώρηση του Ιατρικού Συλλόγου του Ισραήλ (Israel Medical Association Journal), διερεύνησε τη συσχέτιση της λοίμωξης από Ελικοβακτηρίδιο (ειδικά σε ότι αφορά τα κυτταροτοξικά CagA στελέχη) με τη στεφανιαία νόσο, εκτιμώμενη με δοκιμασία κόπωσης με σπινθηρογράφημα αιμάτωσης του μυοκαρδίου. Η μελέτη χρησιμοποίησε ορολογική μέθοδο για τη διάγνωση του Ελικοβακτηριδίου, η οποία σημειωτέον ότι δεν έχει την μέγιστη διαγνωστική ακρίβεια (το πρακτικό gold standard για τη διάγνωση του Ελικοβακτηριδίου παραμένει η γαστροσκόπηση με λήψη πολλαπλών βιοψιών από το άντρο και το σώμα του στομάχου). Επίσης, η μελέτη διερεύνησε αν η παρουσία ή μη του Ελικοβακτηριδίου σχετίζεται με αναστρέψιμες ή μόνιμες αλλοιώσεις (δηλαδή έμφραγμα μυοκαρδίου) σε ασθενείς με στεφανιαία νόσο.
Συνολικά, συμπεριελήφθησαν 300 ασθενείς (170 άνδρες, μέσης ηλικίας 67 ± 11 έτη), εκ των οποίων οι 127 χωρίς και οι 173 με στεφανιαία νόσο. Οι ασθενείς με στεφανιαία νόσο ήταν κυρίως άνδρες, μεγαλύτερης ηλικίας, με ιστορικό δυσλιπιδαιμίας σε στατιστικά σημαντική διαφορά σε σχέση με όσους δεν είχαν στεφανιαία νόσο. Η μελέτη έδειξε ότι οι ασθενείς με στεφανιαία νόσο είχαν σε μεγαλύτερο ποσοστό λοίμωξη από Ελικοβακτηρίδιο (odds ratio 1,95, 95%CI 1,2-23,11, P=0,005). Ειδικότερα, οι ασθενείς με μόνιμες βλάβες (έμφραγμα του μυοκαρδίου) παρουσίαζαν σε μεγαλύτερο ποσοστό λοίμωξη από Ελικοβακτηρίδιο (odds ratio 2,93, 95%CI 1,5-5,75, P=0,002), ενώ όσοι είχαν αναστρέψιμες ισχαιμικές αλλοιώσεις παρουσίαζαν τάση μεγαλύτερης συχνότητας λοίμωξης από Ελικοβακτηρίδιο η οποία όμως δεν έφτανε σε στατιστική σημαντικότητα. Η παρουσία κυτταροτοξικών στελεχών Ελικοβακτηριδίου CagA δεν διέφερε στατιστικά μεταξύ των στεφανιαίων και μη στεφανιαίων ασθενών. Παρόμοια αποτελέσματα ανευρέθησαν και στην πολυπαραγοντική ανάλυση που έλαβε υπόψη της διάφορους παράγοντες κινδύνου, όπως φύλο, ηλικία, σακχαρώδη διαβήτη, υπέρταση, υπερχοληστερολαιμία, οικογενειακό ιστορικό στεφανιαίας νόσου, δείκτη μάζας σώματος και κάπνισμα.
Έχουν διατυπωθεί ποικίλοι παθοφυσιολογικοί μηχανισμοί με τους οποίους το Ελικοβακτηρίδιο σχετίζεται με την στεφανιαία νόσο. Συγκεκριμένα: 1. Το Ελικοβακτηρίδιο σχετίζεται με το μεταβολικό σύνδρομο και την αντίσταση στην ινσουλίνη, που παρατηρούνται στους ασθενείς με σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2 (ενηλίκων) και την παχυσαρκία, που αποτελούν καθιερωμένους παράγοντες κινδύνου για αθηρωμάτωση και στεφανιαία νόσο. 2. Το Ελικοβακτηρίδιο σχετίζεται με αυξημένα επίπεδα ινωδογόνου, που αποτελεί ανεξάρτητο παράγοντα κινδύνου για ισχαιμική καρδιακή νόσο. 3. Το Ελικοβακτηρίδιο ενεργοποιεί τα μονοπύρηνα κύτταρα προκαλώντας αύξηση της θρόμβωσης του αίματος μέσω διάσπασης του ινωδογόνου σε ινική. 4. Το Ελικοβακτηρίδιο συνδέεται με τον παράγοντα Von Willebrand και αλληλεπιδρά με την γλυκοπρωτεΐνη Ib προκαλώντας συγκόλληση των αιμοπεταλίων και θρόμβωση. 5. Το Ελικοβακτηρίδιο αυξάνει την συγκόλληση των αιμοπεταλίων, μέσω της παραγωγής L- και P- σελεκτίνης, καθώς επίσης και μέσω αύξησης των τριγλυκεριδίων και ποικίλων προ-αθηρωματικών παραγόντων, όπως πχ της ομοκυστεΐνης. 6.  Το Ελικοβακτηρίδιο αυξάνει την παραγωγή του tumor necrosis factor-α και της ιντερλευκίνης 6, που παίζουν σημαντικό ρόλο στη ρύθμιση της σύνθεσης πρωτεϊνών οξείας φάσεως, όπως το ινωδογόνο και ο παράγοντας VIII, οι οποίοι αποτελούν παράγοντες κινδύνου αθηρωμάτωσης. 7. Αντικαρδιολιπινικά αντιγόνα που ευθύνονται για την στεφανιαία νόσο έχουν ανευρεθεί σε ασθενείς με στεφανιαία νόσο και Ελικοβακτηρίδιο. 8. Το Ελικοβακτηρίδιο αυξάνει τα επίπεδα των υπεροξειδίων των λιπιδίων τα οποία σχετίζονται με αυξημένο καρδιαγγειακό κίνδυνο.
Συμπερασματικά, εδείχθη ότι το Ελικοβακτηρίδιο του πυλωρού αποτελεί ανεξάρτητο παράγοντα κινδύνου για τη στεφανιαία νόσο και το έμφραγμα του μυοκαρδίου. Tα δεδομένα υποστηρίζουν τον έλεγχο και θεραπεία εκρίζωσης του μικροβίου στους ασθενείς αυτούς, ανεξαρτήτως κυτταροτοξικότητας CagA. Ειδικά στην Ελλάδα όπου παρατηρείται αυξημένη αντοχή στα αντιβιοτικά, κυρίως στην κλαριθρομυκίνη, η εκρίζωση του μικροβίου δεν θα πρέπει να γίνεται με το κλασικό τριπλό σχήμα εκρίζωσης του Ελικοβακτηριδίου, αλλά χορηγώντας το τετραπλό διαδοχικό ή σύγχρονο (sequential ή concomitant) σχήμα.

Χρήστος Ζαβός,

Γαστρεντερολόγος – Ηπατολόγος, Θεσσαλονίκη

Βιβλιογραφία
1. Kountouras J, Zavos C, Chatzopoulos D. Helicobacter pylori infection and the risk for coronary artery disease. Saudi Med J 2004;25:679-80.
2. Shmuely H, Wattad M, Solodky A, et al. Association of Helicobacter pylori with coronary artery disease and myocardial infarction assessed by myocardial perfusion imaging. Isr Med Assoc J 2014;16:341-6.
3. Kountouras J, Polyzos SA, Deretzi G, et al. Helicobacter pylori infection and the risk for cardiovascular disease. Eur J Intern Med 2011;22:e146-7.

Το έμφραγμα του μυοκαρδίου εκδηλώνεται συνήθως με κλασικά συμπτώματα όπως ο έντονος πόνος  στο στήθος, στην περιοχή του στέρνου, η εφίδρωση (κρύος ιδρώτας) και η υπερβολική αδυναμία. Υπάρχει ωστόσο και μια μερίδα ατόμων που αντιπροσωπεύουν το 20-30% των περιπτώσεων η οποία έχει άτυπα συμπτώματα ή και καθόλου συμπτώματα!
Το λεγόμενο «σιωπηλό» έμφραγμα μυοκαρδίου είναι συνηθέστερο σε άντρες και γυναίκες με σακχαρώδη διαβήτη αλλά μπορεί να συμβεί και στον καθένα.
Ποια είναι αυτά τα άτυπα συμπτώματα;
Μερικά  απ’ τα άτυπα συμπτώματα είναι η εύκολη κόπωση, η δύσπνοια καθώς και η δυσφορία στο λαιμό, την κάτω γνάθο ή το αριστερό χέρι. Άλλοι ασθενείς νιώθουν συμπτώματα όπως πόνο στο στομάχι και λαμβάνουν από μόνοι τους φάρμακα για να ανακουφίσουν τον πόνο αυτό αντί να αναγνωρίσουν ότι ο πόνος στο στομάχι μπορεί να προέρχεται από την καρδιά τους.
Οι περισσότεροι άνθρωποι πιστεύουν ότι το έμφραγμα του μυοκαρδίου εκδηλώνεται με πόνο στο αριστερό τμήμα του στήθους, αν και συνήθως δεν είναι οξύς πόνος, αλλά δυσφορία στο κέντρο του στήθους με σφίξιμο. Εξαιτίας του γεγονότος ότι τα μέσα ενημέρωσης παρουσιάζουν το έμφραγμα του μυοκαρδίου ως ένα έκδηλο γεγονός, αυτά τα λιγότερο συνήθη συμπτώματα λανθάνουν της προσοχής μας ως εκδήλωση εμφράγματος μυοκαρδίου.
Αναγνωρίζοντας το έμφραγμα του μυοκαρδίου.
Οι άνθρωποι που υπέστησαν ένα σιωπηλό έμφραγμα του μυοκαρδίου προσέρχονται συνήθως τυχαία στο γιατρό τους εβδομάδες ή και μήνες μετά το γεγονός οπότε και τους γνωστοποιείται.

Αναγνωρίζεται επίσης πολλές φορές από το ηλεκτροκαρδιογράφημα στον ετήσιο προγραμματισμένο καρδιολογικό έλεγχο.

Άλλοι πάλι ασθενείς επισκέπτονται το γιατρό τους σύντομα μετά από ένα σιωπηλό έμφραγμα μυοκαρδίου επειδή παρουσιάζουν επίμονα συμπτώματα, όπως κόπωση και δύσπνοια. Τα συμπτώματα αυτά συνήθως προκύπτουν από ανεπάρκεια της μιτροειδούς βαλβίδας ή άλλες δομικές επιπλοκές στην καρδιά εξαιτίας της ουλής στο μυοκάρδιο από το έμφραγμα. Άλλα πιθανά συμπτώματα που μπορεί να εμφανιστούν είναι διαταραχές ρυθμού ή συγκοπτικό επεισόδιο.

Η έκταση του εμφράγματος μπορεί να διαπιστωθεί από το ηλεκτροκαρδιογράφημα αλλά με μεγαλύτερη ακρίβεια από το υπερηχοκαρδιογράφημα.

Μην αγνοείτε περίεργα συμπτώματα!
Παραδόξως, οι άνθρωποι που υπέστησαν έμφραγμα μυοκαρδίου χωρίς να το καταλάβουν και επιζούν είναι πολύ τυχεροί. Αν νιώθετε παρατεταμένη δυσφορία για αρκετά λεπτά, ειδικά αν το σύμπτωμα είναι νέο και χωρίς σαφή εξήγηση δε θα πρέπει να το αγνοήσετε.
Συχνά οι άνθρωποι καταλαβαίνουν ότι κάτι δεν πάει καλά με τον εαυτό τους, αλλά συνήθως δε θέλουν να πιστέψουν ότι είναι εκδήλωση ενός εμφράγματος μυοκαρδίου. Αγνοούν τα συμπτώματα ή τα αποδίδουν κάπου αλλού!
Εάν παρουσιάζετε πρωτοεμφανιζόμενο πόνο στο στομάχι, ναυτία, ή κάποιο απ’ τα παραπάνω άτυπα συμπτώματα θα πρέπει να αναζητήσετε ιατρική βοήθεια! Θα πρέπει οπωσδήποτε να αποκλειστεί το γεγονός τα συμπτώματα αυτά  να οφείλονται στην καρδιά σας. Μην αφήσετε την αμφιβολία να σας κάνει να το μετανιώσετε εκ των υστέρων για τον εαυτό σας και την οικογένειά σας.

Συμπερασματικά, μην παριστάνετε το γιατρό του εαυτού σας… Εάν παρουσιάσετε μια σαφή αλλαγή στον τρόπο που νιώθετε, όσο μικρή κι αν είναι αυτή, αναζητήστε έγκαιρα ιατρική βοήθεια!

Μην παραλείπετε τον ετήσιο προληπτικό καρδιολογικό σας έλεγχο. Η πρόληψη σώζει ζωές!

Διαβάστε επίσης:

Έμφραγμα μυοκαρδίου

Η σεξουαλική δραστηριότητα είναι ένα πολύ σημαντικό κομμάτι της ποιότητας ζωής των ατόμων με καρδιαγγειακή νόσο, συμπεριλαμβανομένων και των ηλικιωμένων.
Σκοπός του συγκεκριμένου άρθρου είναι να συνοψίσει με τη μορφή οδηγιών τα δεδομένα που υπάρχουν από μελέτες  σχετικά με τη σεξουαλική δραστηριότητα και την καρδιαγγειακή νόσο.

Ποιες είναι οι καρδιαγγειακές επιδράσεις της σεξουαλικής δραστηριότητας;
Διάφορες μελέτες έχουν ασχοληθεί με τη νευροενδοκρινική και καρδιαγγειακή απάντηση στη σεξουαλική διέγερση και επαφή. Η συστολική και διαστολική αρτηριακή πίεση  καθώς και η καρδιακή συχνότητα αυξάνουν σταδιακά ελαφρώς, με τις μεγαλύτερες αυξήσεις να συμβαίνουν στα 10-15sec του οργασμού, ενώ ακολούθως επιστρέφουν απότομα στις αρχικές τιμές.
Τόσο οι άνδρες όσο και οι γυναίκες έχουν παρόμοιες μεταβολές στην αρτηριακή πίεση και την καρδιακή συχνότητα κατά τη διάρκεια του sex.
Μελέτες έχουν δείξει ότι η σεξουαλική δραστηριότητα είναι συγκρίσιμη με ήπια προς μέτρια φυσική δραστηριότητα, δηλαδή άνοδο σκαλoπατιών 2 ορόφων , ή γρήγορο περπάτημα για μικρό διάστημα (3-4 METS).
Η καρδιακή συχνότητα σπάνια υπερβαίνει τους 130 παλμούς και η συστολική πίεση σπάνια ξεπερνάει τα 170mmHg σε άτομα με φυσιολογική αρτηριακή πίεση.
Ωστόσο, επειδή τα δεδομένα αυτά προέρχονται από μελέτες υγιών ατόμων νεαρής ή μέσης ηλικίας, ορισμένα άτομα κυρίως ηλικιωμένοι που μπορεί να δυσκολεύονται να φτάσουν σε οργασμό μπορεί να καταπονούν το καρδιαγγειακό τους σε μεγαλύτερο βαθμό κατά τη διάρκεια της σεξουαλικής επαφής.

Ποιος είναι ο καρδιαγγειακός κίνδυνος κατά τη διάρκεια του sex;
H στηθάγχη (πόνος στο στήθος) που συμβαίνει κατά τη διάρκεια των λεπτών της σεξουαλικής δραστηριότητας ή τις ώρες αμέσως μετά (“στηθάγχη του έρωτα”) αντιπροσωπεύει το 5% των συνολικών επεισοδίων στηθάγχης.
Είναι σπάνια σε ασθενείς που δεν εμφανίζουν συμπτώματα κατά τη διάρκεια της φυσικής δραστηριότητας και συχνότερη σε ασθενείς με σοβαρή στεφανιαία νόσο.
Εάν κάποιος δεν εμφανίζει στηθαγχικά ενοχλήματα κατά τη διάρκεια μια δοκιμασίας κοπώσεως, τότε ο κίνδυνος εμφάνισης ισχαιμίας μυοκαρδίου κατά τη διάρκεια της σεξουαλικής δραστηριότητας είναι εξαιρετικά χαμηλός.
Όσον αφορά το οξύ έμφραγμα του μυοκαρδίου κατά τη διάρκεια του sex, μελέτες που συμπεριελάμβαναν άτομα ηλικίας κυρίως 50 έως 60 ετών έδειξαν ότι η σεξουαλική δραστηριότητα σχετίζονταν με μια σχετική αύξηση κατά 2,7 της πιθανότητας εμφράγματος σε σχέση με τις περιόδους που το άτομο δεν έκανε sex.
Το έμφραγμα κατά τη διάρκεια του sex αποτελεί μόλις το 1% του συνόλου των οξέων εμφραγμάτων μυοκαρδίου.
Όσον αφορά την πιθανότητα αιφνιδίου θανάτου κατά τη διάρκεια του sex αυτή εκτιμάται από μελέτες στο χαμηλό 0,6% του συνόλου των επεισοδίων αιφνιδίου θανάτου.
Σε μελέτες επίσης μετεμφραγματικών ατόμων, το sex δεν προκάλεσε αύξηση των κοιλιακών αρρυθμιών σε σχέση με άλλες καθημερινές δραστηριότητες.

Γενικές οδηγίες για τη σεξουαλική δραστηριότητα στα άτομα με καρδιαγγειακή νόσο.
Οι ασθενείς με καρδιαγγειακή νόσο που επιθυμούν να αρχίσουν ή να επανεκκινήσουν σεξουαλική δραστηριότητα θα πρέπει να λαμβάνουν τη συγκατάθεση του καρδιολόγου τους μετά από μια λεπτομερή λήψη του ιατρικού τους ιστορικού και ιατρική εξέταση.
Το sex επιτρέπεται σε ασθενείς με καρδιαγγειακή νόσο που μετά την κλινική εξέταση από τον ιατρό τους κατηγοριοποιούνται ως χαμηλού ρίσκου για καρδιαγγειακές επιπλοκές.
Η δοκιμασία κόπωσης μπορεί να διενεργηθεί σε ασθενείς που δεν είναι χαμηλού καρδιαγγειακού κινδύνου  ή στους οποίους δεν έχει καθοριστεί ο καρδιαγγειακός κίνδυνος ώστε να εκτιμηθούν τα συμπτώματα, η ισχαιμία του μυοκαρδίου και οι αρρυθμίες.
Οι γυναίκες με γνωστή καρδιαγγειακή νόσο θα πρέπει να ενημερώνονται από τον θεράποντα γιατρό τους για την ασφάλεια των μεθόδων αντισύλληψης και το ενδεχόμενο εγκυμοσύνης.
Σε γενικές γραμμές τα άτομα με σταθερή καρδιαγγειακή νόσο που δεν εμφανίζουν καθόλου ή εμφανίζουν ήπια συμπτώματα στηθάγχης κατά τη διάρκεια των καθημερινών τους δραστηριοτήτων επιτρέπεται να έχουν σεξουαλική δραστηριότητα.
Οι ασθενείς με ασταθή και σοβαρά συμπτωματική καρδιαγγειακή νόσο θα πρέπει να αποφεύγουν τη σεξουαλική δραστηριότητα ώσπου η κατάστασή τους ελεγχθεί και σταθεροποιηθεί.
Οι ασθενείς με καρδιαγγειακή νόσο που εμφανίζουν συμπτώματα κατά τη διάρκεια των σεξουαλικών επαφών θα πρέπει να διακόπτουν το sex μέχρι να σταθεροποιηθεί η κατάστασή τους και να αντιμετωπιστεί.

Οδηγίες για τη σεξουαλική δραστηριότητα σε άτομα που υπέστησαν πρόσφατο έμφραγμα μυοκαρδίου ή υπεβλήθησαν σε επεμβάσεις επαναιμάτωσης του μυοκαρδίου:
Ασθενείς μετά από 1 ή περισσότερες εβδομάδες μετά από έμφραγμα του μυοκαρδίου χωρίς επιπλοκές μπορούν με τη συγκατάθεση του ιατρού τους να επανέλθουν σε σεξουαλικές δραστηριότητες  εφόσον δεν εμφανίζουν συμπτώματα σε ήπιες έως μέτριες καθημερινές δραστηριότητες.
Ασθενείς που έχουν υποβληθεί σε διαδερμική επαναγγείωση (αγγειοπλαστική) μπορούν να επανέλθουν στη σεξουαλική δραστηριότητα μετά από ορισμένες ημέρες εφόσον δεν υπήρξαν επιπλοκές.
Ασθενείς που έχουν υποβληθεί σε αορτοστεφανιαία παράκαμψη (bypass) μπορούν να επανέλθουν στη σεξουαλική δραστηριότητα μετά από 6-8 εβδομάδες μετά την επέμβαση, εφόσον η στερνοτομή έχει επουλωθεί καλώς.

Σεξουαλική δραστηριότητα σε άτομα με καρδιακή ανεπάρκεια:
Περίπου το 60-87% των ατόμων με καρδιακή ανεπάρκεια αναφέρουν σεξουαλικά προβλήματα όπως σημαντική μείωση στο σεξουαλικό ενδιαφέρον και δραστηριότητα, με το ¼ μάλιστα να αναφέρουν διακοπή κάθε σεξουαλικής δραστηριότητας.
Πολλοί ωστόσο ασθενείς με καρδιακή ανεπάρκεια θεωρούν σημαντικότερη τη βελτίωση της ποιότητας ζωής (συμπεριλαμβανομένης της σεξουαλικής δραστηριότητας) από τη βελτίωση της επιβίωσής τους!
Η βελτιστοποίηση της φαρμακευτικής αγωγής και η άσκηση στους ασθενείς με καρδιακή ανεπάρκεια αυξάνουν την πιθανότητα της ασφαλούς και ικανοποιητικής σεξουαλικής δραστηριότητας.
Ασθενείς που αντιμετωπίζουν συμπτώματα δύσπνοιας ή κούρασης κατά τη διάρκεια του sex μπορούν να επιλέξουν μια ημι-επικλινή θέση που μειώνει τα επίπεδα φυσικής κόπωσης καθώς και να ξεκουραστούν για λίγο μόλις τα συμπτώματα εμφανιστούν.
Μελέτες δείχνουν ότι οι ασθενείς με σταθερή και ήπια καρδιακή ανεπάρκεια (ΝΥΗΑ class I ή ΙΙ) μπορούν να έχουν σεξουαλική δραστηριότητα με ασφάλεια.
Αντίθετα, δε συστήνεται σεξουαλική δραστηριότητα σε ασθενείς με συμφορητική ή προχωρημένη καρδιακή ανεπάρκεια (NYHA class III ή IV) έως ότου η κατάστασή τους σταθεροποιηθεί.

Σεξουαλική δραστηριότητα σε άτομα με βαλβιδοπάθειες:
Aσθενείς με ήπια ή μέτρια βαλβιδική νόσο μπορούν να έχουν σεξουαλική δραστηριότητα εφόσον η δραστηριότητα αυτή δεν τους προκαλεί σημαντικά συμπτώματα απ’ το καρδιαγγειακό.
Ασθενείς με φυσιολογικά λειτουργούσες προσθετικές βαλβίδες καθώς και  καλώς επιδιορθωμένες βαλβίδες μπορούν να έχουν σεξουαλική δραστηριότητα με ασφάλεια. Καλό είναι ωστόσο η σεξουαλική δραστηριότητα να ξεκινά 6-8 εβδομάδες μετά το χειρουργείο, ώστε να έχει επουλωθεί πλήρως η στερνοτομή.
Ασθενείς με σοβαρή βαλβιδική νόσο και έντονη συμπτωματολογία (ή ασθενείς με ήπια συμπτωματολογία αλλά σοβαρή αορτική στένωση) θα ήταν συνετό να απέχουν από τις σεξουαλικές δραστηριότητες έως ότου αντιμετωπιστούν βέλτιστα φαρμακευτικά ή και χειρουργικά.
Σε ασθενείς με ακαθόριστα συμπτώματα και βαρύτητα καρδιακής νόσου καθώς και στους ασθενείς με ασυμπτωματική σοβαρή βαλβιδική νόσο, μια δοκιμασία κόπωσης μπορεί να βοηθήσει στην εκτίμηση των συμπτωμάτων, στην αιμοδυναμική απάντηση καθώς και στην εμφάνιση των αρρυθμιών

Σεξουαλική δραστηριότητα σε άτομα με αρρυθμίες, βηματοδότη ή και απινιδωτή.
Ο αιφνίδιος καρδιακός θάνατος είναι εξαιρετικά σπάνιος κατά τη διάρκεια του sex στο γενικό πληθυσμό.
Ο κίνδυνος κοιλιακών αρρυθμιών σε ασθενείς με καρδιαγγειακή νόσο , συμπεριλαμβανομένων και των ασθενών με απινιδωτή δεν είναι μεγαλύτερος κατά τη διάρκεια του sex σε σχέση με την ανάλογης έντασης φυσική δραστηριότητα.
Ασθενείς με αρρυθμίες που έχουν αξιολογηθεί από το γιατρό τους ότι μπορούν  με ασφάλεια να συμμετέχουν σε αθλητικές δραστηριότητες μπορούν να έχουν σεξουαλική δραστηριότητα.
Η σεξουαλική δραστηριότητα επιτρέπεται επομένως σε ασθενείς με κολπική μαρμαρυγή ή πτερυγισμό εφόσον η καρδιακή συχνότητα είναι καλά ρυθμισμένη.
Η σεξουαλική δραστηριότητα επιτρέπεται επίσης σε ασθενείς με AVNRT ταχυκαρδία, ή κολποκοιλιακή ταχυκαρδία επανεισόδου (atrioventricular reentry tachycardia).
Eπιτρέπεται σε ασθενείς με απινιδωτή εμφυτευμένο για πρωτογενή πρόληψη.
Επιτρέπεται σε ασθενείς με απινιδωτή εμφυτευμένο για δευτερογενή πρόληψη στους οποίους η μέτρια άσκηση δεν προκαλεί κοιλιακή ταχυκαρδία ή μαρμαρυγή και οι οποίοι δε λαμβάνουν συχνές και πολλαπλές εκφορτίσεις (shocks) από τον απινιδωτή τους.
Αντίθετα, η σεξουαλική δραστηριότητα θα πρέπει να αποφεύγεται σε ασθενείς με κολπική μαρμαρυγή κακώς ρυθμισμένη όσον αφορά την καρδιακή συχνότητα, σε κακώς ρυθμισμένες ή συμπτωματικές άλλες υπερκοιλιακές ταχυκαρδίες και σε περιστασιακές ή προκαλούμενες από την άσκηση κοιλιακές ταχυκαρδίες έως ότου αυτές ελεγχθούν αποτελεσματικά.
Η σεξουαλική δραστηριότητα θα πρέπει επίσης να αποφεύγεται σε ασθενείς με απινιδωτή που έχουν δεχθεί πολλαπλές εκφορτίσεις (shocks) έως ότου η αρρυθμία που τις προκαλεί σταθεροποιηθεί και ελεγχθεί.
Ο ασθενής που φέρει απινιδωτή δε θεωρείται ότι κινδυνεύει απ’ την απινίδωση αν ο απινιδωτής εκφορτίσει κατά τη διάρκεια του sex. Μια δοκιμασία κόπωσης μπορεί να καθησυχάσει τον ασθενή και τον/τη σύντροφό του ότι η σεξουαλική  τους δραστηριότητα είναι απίθανο να προκαλέσει απινιδώσιμη αρρυθμία.

Σεξουαλική δραστηριότητα σε άτομα με συγγενείς καρδιοπάθειες:
Η σεξουαλική δραστηριότητα επιτρέπεται στους περισσότερους ασθενείς με συγγενείς καρδιοπάθειες που δεν έχουν συμφορητική ή προχωρημένη καρδιακή ανεπάρκεια, σοβαρή ή εντόνως συμπτωματική βαλβιδοπάθεια,ή αρρυθμίες όχι καλώς ρυθμισμένες.

Σεξουαλική δραστηριότητα σε άτομα με υπερτροφική μυοκαρδιοπάθεια:
Η υπερτροφική μυοκαρδιοπάθεια είναι η συχνότερη αρρυθμιογόνος αιτία αιφνίδιου καρδιακού θανάτου στους νέους, συμπεριλαμβανομένων και των αθλητών.
Η συσχέτιση μεταξύ της φυσικής δραστηριότητας και των επεισοδίων αιφνιδίου καρδιακού θανάτου οφειλόμενων σε κοιλιακή ταχυκαρδία και κοιλιακή μαρμαρυγή δημιουργεί συχνά ανασφάλεια μήπως η έντονη σεξουαλική δραστηριότητα αυξάνει τον κίνδυνο στους ασθενείς με υπερτροφική μυοκαρδιοπάθεια.
Ωστόσο, δεν υπάρχουν καταγεγραμμένες περιπτώσεις αιφνιδίου καρδιακού θανάτου κατά τη διάρκεια της σεξουαλικής ζωής σε ασθενείς με γνωστή υπερτροφική μυοκαρδιοπάθεια.
Επομένως, η σεξουαλική δραστηριότητα επιτρέπεται στους περισσότερους ασθενείς με υπερτροφική μυοκαρδιοπάθεια.
Αντίθετα θα πρέπει να αποφεύγεται σε ασθενείς με υπερτροφική μυοκαρδιοπάθεια που είναι έντονα συμπτωματικοί έως ότου η κατάστασή τους σταθεροποιηθεί.

Επίδραση φαρμάκων για το καρδιαγγειακό στη σεξουαλική δραστηριότητα.
Πολλές κατηγορίες φαρμάκων του καρδιαγγειακού (κυρίως οι β-αποκλειστές και τα διουρητικά) έχουν ενοχοποιηθεί για στυτική δυσλειτουργία. Ωστόσο, πρόσφατες μελέτες δεν έχουν βρει σαφή συσχέτιση μεταξύ των σύγχρονων καρδιολογικών φαρμάκων και της στυτικής δυσλειτουργίας.
Τα καρδιολογικά φάρμακα που αποδεδειγμένα βελτιώνουν τα συμπτώματα και την επιβίωση των ασθενών με καρδιοπάθειες δεν πρέπει να διακόπτονται εξαιτίας των ανησυχιών για τη δυσμενή τους επίδραση στη σεξουαλική δραστηριότητα.
Αν ένας ασθενής που λαμβάνει φάρμακα για το καρδιαγγειακό του παραπονεθεί για στυτική δυσλειτουργία, η προσπάθεια θα πρέπει να επικεντρωθεί αρχικά στη διερεύνηση του κατά πόσο η στυτική δυσλειτουργία οφείλεται στην αγγειακή ή καρδιαγγειακή νόσο, το άγχος, ή την κατάθλιψη .
Ασθενείς που αναπτύσσουν στυτική δυσλειτουργία εξαιτίας θειαζιδικών διουρητικών μπορούν να δοκιμάσουν διουρητικό της αγκύλης.
Ασθενείς που λαμβάνουν σπειρονολακτόνη μπορεί να αντιμετωπίσουν αντιανδρογονικές επιπλοκές (στυτική δυσλειτουργία, μειωμένη libido και γυναικομαστία). Στους ασθενείς αυτούς είναι δόκιμη η αλλαγή σε επλερενόνη.
Σε ασθενείς που αποδεδειγμένα ανέπτυξαν στυτική δυσλειτουργία οφειλόμενη σε β-αποκλειστή, η αλλαγή σε νεμπιβολόλη (ενός νεότερου β-αποκλειστή με αγγειοδιασταλτικές δράσεις μέσω νιτρικού οξέος) μπορεί να δοκιμαστεί.
Η θεραπεία επίσης με αναστολείς φωσφοδιεστεράσης-5 (PDE5 inhibitors) μπορεί να αποτελέσει θεραπευτική επιλογή για την αντιμετώπιση της στυτικής δυσλειτουργίας.

Ασφάλεια χορήγησης αναστολέα φωσφοδιεστεράσης-5 (γνωστότερη εμπορική ονομασία: Viagra) για την αντιμετώπιση σεξουαλικής δυσλειτουργίας σε ασθενείς με καρδιοπάθειες.
Η χορήγηση αναστολέων φωσφοδιεστεράσης-5 {Συλδεναφίλη (Viagra ή Revatio), βαρδεναφίλη (Levitra) και τανταλαφίλη (Cialis) } είναι χρήσιμη και μπορεί να χορηγηθούν κατά της στυτικής δυσλειτουργίας σε ασθενείς με αρτηριακή υπέρταση, σταθερή στεφανιαία νόσο και μη συμφορητική καρδιακή ανεπάρκεια.
Tα φάρμακα αυτά προκαλούν αγγειοδιαστολή και ήπιες μειώσεις της συστολικής (περίπου 10mmHg) και της διαστολική (περίπου 8mmHg) αρτηριακής πίεσης. Οι μειώσεις αυτές μπορεί να είναι μεγαλύτερες σε ασθενείς με καρδιαγγειακή νόσο και με υψηλότερες αρχικές τιμές αρτηριακής πίεσης.
Η συλδεναφίλη και η βαρδεναφίλη είναι σχετικά βραχείας δράσης με χρόνο ημίσειας ζωής περίπου 4 ωρών. Η τανταλαφίλη είναι μακράς δράσης με χρόνο ημίσειας ζωής 17,5 ωρών.
Η συλδεναφίλη και η τανταλαφίλη έχουν πάρει έγκριση επίσης για τη θεραπεία της πνευμονικής υπέρτασης.
Παρά τις περιστασιακές αναφορές περιστατικών που συνδέουν τη χρήση αυτών των φαρμάκων με οξέα καρδιακά επεισόδια, μετα-αναλύσεις δείχνουν ότι δεν σχετίζονται με αύξηση του εμφράγματος μυοκαρδίου ή άλλων οξέων στεφανιαίων επεισοδίων.
Σε ορισμένες περιπτώσεις η συγχορήγηση αναστολέα φωσφοδιεστεράσης-5 με α-αναστολείς μπορεί να προκαλέσει συμπτωματική υπόταση. Επομένως όταν και τα 2 φάρμακα συγχορηγούνται, η χαμηλότερη δόση a-blocker θα πρέπει να δίνεται πριν ο ασθενής ξεκινήσει τη χαμηλότερη δόση αναστολέα φωσφοδιεστεράσης-5.
Επειδή οι αναστολείς φωσφοδιεστεράσης-5 χορηγούνται και σε περιπτώσεις αντιμετώπισης πνευμονικής υπέρτασης δε θα πρέπει να χορηγούνται επιπρόσθετα σε ασθενείς που ήδη λαμβάνουν κάποιον άλλο αναστολέα φωσφοδιεστεράσης για την πνευμονική τους υπέρταση.
H βαρδεναφίλη (Levitra)  (αλλά όχι και το Viagra ή Cialis) θα πρέπει να αποφεύγεται σε ασθενείς με συγγενές μακρό QT ή ιστορικό torsade de pointes καθώς και σε ασθενείς που λαμβάνουν φάρμακα που επιμηκύνουν το QT διάστημα.

Παρόλο που δεν υπάρχουν καταγεγραμμένοι θάνατοι σε ασθενείς με σοβαρή αορτική στένωση ή υπερτροφική μυοκαρδιοπάθεια που να οφείλονται σε αναστολέα φωσφοδιεστεράσης-5, η ασφάλειά τους σε αυτές τις περιπτώσεις είναι άγνωστη και θα πρέπει να δίνεται προσοχή στη χρήση τους.
Θα πρέπει να αποφεύγονται επίσης σε ασθενείς που λαμβάνουν χρονίως νιτρώδη.
Δε θα πρέπει να χορηγούνται επίσης νιτρώδη σε ασθενείς με  οξύ πόνο στο στήθος ή οξύ έμφραγμα που έλαβαν συλδεναφίλη (Viagra ή Revatio) ή βαρδεναφίλη (Levitra) το τελευταίο 24ωρο, καθώς και τανταλαφίλη (Cialis) το τελευταίο 48ωρο διότι η συνεργική τους δράση μπορεί να προκαλέσει σοβαρή πτώση στην αρτηριακή πίεση.
Οι ασθενείς με πόνο στο στήθος ή οξύ στεφανιαίο επεισόδιο και πρόσφατη λήψη αναστολέων φωσφοδιεστεράσης-5 μπορούν να λάβουν κανονικά όλα τα υπόλοιπα φάρμακα για το καρδιαγγειακό τους .
Σε ασθενείς που λαμβάνουν χρόνια αγωγή με νιτρώδες και επιθυμούν να χρησιμοποιούν αναστολείς φωσφοδιεστεράσης-5 η αναγκαιότητα της διατήρησης των νιτρωδών θα πρέπει να επαναξιολογείται ειδικά σε αυτούς που υπεβλήθησαν σε πλήρη επαναγγείωση.

Τοπική θεραπεία με οιστρογόνα.
Η τοπική θεραπεία με οιστρογόνα για την αντιμετώπιση δυσπαρεύνιας  (επώδυνης σεξουαλικής επαφής) σε γυναίκες με καρδιαγγειακή νόσο επιτρέπεται. Μελέτες δεν έχουν δείξει αύξηση καρδιαγγειακού κινδύνου με την τοπική χρήση τους.

Φυτικά σκευάσματα για τη στυτική δυσλειτουργία.
Υπάρχουν αναρίθμητα φυτικά σκευάσματα που διαφημίζονται για την αποτελεσματικότητά τους στη στυτική δυσλειτουργία. Κάποια απ’ αυτά τα σκευάσματα μπορεί να περιέχουν ουσίες όπως αναστολείς φωσφοδιεστεράσης-5 (ή χημικά ανάλογα) καθώς και L-αργινίνη.
Τα φάρμακα αυτά μπορεί να αλληλοεπιδρούν με φάρμακα του καρδιαγγειακού , να έχουν συμπαθητικομιμητικές ιδιότητες, να ανεβάζουν ή να χαμηλώνουν την αρτηριακή πίεση, ή να έχουν δυσμενείς επιδράσεις σε ασθενείς με στεφανιαία νόσο.
Συστήνεται επομένως η προσοχή σε ασθενείς με καρδιαγγειακή νόσο στη χρήση φυτικών σκευασμάτων με άγνωστα συστατικά για τη θεραπεία στυτικής δυσλειτουργίας.

Επίδραση ψυχολογικών προβλημάτων στη σεξουαλική δραστηριότητα ατόμων με καρδιαγγειακή νόσο.
Το άγχος και η κατάθλιψη σχετικά με τη σεξουαλική δραστηριότητα θα πρέπει να εκτιμούνται σε ασθενείς με καρδιαγγειακή νόσο και σεξουαλική δυσλειτουργία.
Η κατάθλιψη μπορεί να είναι ένας σημαντικός παράγοντας που προκαλεί στυτική δυσλειτουργία στον άνδρα και σεξουαλικά προβλήματα στη γυναίκα, όπως μειωμένη libido, δυσκολία στη διέγερση και τον οργασμό καθώς και δυσπαρεύνια (επώδυνη σεξουαλική επαφή).

Συμπερασματικά:
– Η σεξουαλική δραστηριότητα είναι θέμα μεγάλης σημασίας για την ποιότητα ζωής ανδρών και γυναικών με καρδιαγγειακή νόσο καθώς και των συντρόφων τους.

– Οι ασθενείς με καρδιοπάθειες θα πρέπει να συμβουλεύονται τον καρδιολόγο τους πριν την επανέναρξη σεξουαλικών δραστηριοτήτων.

– Σε γενικές γραμμές το sex είναι ασφαλές σε ασθενείς με σταθερή καρδιαγγειακή νόσο.

– Οξέα καρδιαγγειακά επεισόδια (πόνος στο στήθος καρδιακής αιτιολογίας ή ακόμη και έμφραγμα μυοκαρδίου) σπάνια συμβαίνουν κατά τη διάρκεια της σεξουαλικής δραστηριότητας γιατί αυτή είναι συνήθως για μικρό διάστημα. Ωστόσο, ασθενείς με ασταθή καρδιαγγειακή νόσο θα πρέπει να απέχουν απ’ τη σεξουαλική δραστηριότητα έως ότου ελεγχθούν από τον καρδιολόγο τους και σταθεροποιηθούν.

– Αν κάποια ασθενής με γνωστή καρδιοπάθεια σκοπεύει να να μείνει έγκυος και πρόκειται να γεννήσει θα πρέπει επίσης να συμβουλεύεται πρώτα το γιατρό της.

– Αν κάποιος αντιμετωπίζει σεξουαλική δυσλειτουργία θα πρέπει να συμβουλευθεί το γιατρό του για να διαπιστωθεί αν είναι αποτέλεσμα καρδιαγγειακής νόσου, άγχους, κατάθλιψης, φαρμάκων ή άλλης αιτίας.

– Δε θα πρέπει να διακόπτονται φάρμακα για το καρδιαγγειακό εξαιτίας του φόβου ότι πιθανόν να επηρεάσουν τη σεξουαλική λειτουργία. Τα φάρμακα για την καρδιαγγειακή νόσο σπάνια είναι η πραγματική αιτία σεξουαλικής δυσλειτουργίας. Σε κάθε περίπτωση η υγεία της καρδιάς προέχει!

– Τα φάρμακα για τη στυτική δυσλειτουργία (πχ Viagra) είναι σε γενικές γραμμές ασφαλή και αποτελεσματικά σε ασθενείς με καρδιαγγειακή νόσο, αν και δε θα πρέπει να χορηγούνται σε ασθενείς που κάνουν χρόνια χρήση νιτρωδών. Τα νιτρώδη δεν πρέπει επίσης να χορηγούνται σε επείγουσα βάση εφόσον έχει γίνει χρήση φαρμάκου για στυτική δυσλειτουργία τις τελευταίες 24-48 ώρες (ανάλογα με το σκεύασμα). Ο ασθενής οφείλει να ενημερώνει τον ιατρό των επειγόντων περιστατικών γι’ αυτό το ενδεχόμενο.

– Σε μετεμμηνοπαυσιακές γυναίκες με καρδιαγγειακή νόσο είναι γενικά ασφαλής η χρήση οιστρογόνων τοπικά για την αντιμετώπιση επώδυνων σεξουαλικών επαφών.

– Το άγχος και η κατάθλιψη μπορούν συχνά να επιδράσουν αρνητικά στη σεξουαλική δραστηριότητα ατόμων με καρδιαγγειακή νόσο. Η ψυχιατρική υποστήριξη είναι μεγάλης σημασίας, αν και δυστυχώς σπάνια αναζητείται και δίνεται.

Διαβάστε επίσης:

 Στυτική δυσλειτουργία και καρδιαγγειακές επιπλοκές

Reference: Circulation 2012;125:1058-1072: Sexual activity and cardiovascular Disease